COMPETENTIE

Elke professional bezit talrijke competenties. Tijdens een opleiding leer je competenties op het niveau van een beginnende professional aan. Je wordt daarin begeleid en ook beoordeeld. Op stage kan je de competenties trainen in de praktijk. Het is de bedoeling dat je deze competenties ook na afstuderen, dus gedurende jouw volledige beroepsloopbaan verder zal ontwikkelen.

Een competentie wordt gedefinieerd als het bezitten van kennis, vaardigheden en attituden in een bepaalde context.

Iedereen kent het begrip competentie en toch is het niet altijd gemakkelijk om het competentiegericht werken naar de praktijk te vertalen. Om dit proces te vergemakkelijken formuleren we enkele kenmerken van een competentie:

Een competentie bezitten gaat over iets dat iemand op dit moment al kan. Iets wat men potentieel kan leren, is (nog) geen competentie.
Een competentie is iets dat je toeschrijft aan een individu. Dat betekent concreet dat een competentie steeds een eigenschap van een individu is, en nooit van een team of van een organisatie. Zo kan het zijn dat verschillende teamleden compenseren voor elkaars tekort aan competenties of kan het zijn dat de omstandigheden ertoe leiden dat individuen niet kunnen laten zien welke competenties ze beheersen.
Om een competentie goed te beheersen, moet je zowel de kennis, de vaardigheden als de attitude hebben. Een tekort van het ene kan je niet compenseren door iets anders. Je moet dus de kennis hebben om te weten hoe iets moet, maar je moet het ook effectief in de praktijk kunnen uitvoeren en de juiste attitude hebben om het goed te kunnen doen.
Als iemand een competentie beheerst, kan die persoon deze competentie inzetten in verschillende contexten, ook buiten de opleiding of het werk.
Om een vlotte toepassing in de praktijk toe te laten, is het echter heel belangrijk dat binnen een organisatie iedereen het eens is over de betekenis van een bepaalde competentie. Om misverstanden over de inhoud van een competentie te vermijden, voorziet men competenties meestal van een heldere omschrijving (de definitie) en van een aantal gedragsindicatoren. Gedragsindicatoren zijn helder beschreven gedragingen die eenduidig observeerbaar zijn en die dienen als basis om in kaart te brengen of iemand een competentie al dan niet beheerst.

Wat is een competentiekader? Dit is een gestructureerd raamwerk dat de vereiste competenties definieert die nodig zijn voor succes in een welbepaald vakgebied (vb. thuisverpleegkundige), beroep (vb. verpleegkundige) of organisatie (vb. ziekenhuis). Het doel van een competentiekader is om duidelijkheid te verschaffen over wat wordt verwacht van individuen om effectief te presteren in hun rol of functie. Het kan dienen als basis voor werving, opleiding, beoordeling en loopbaanontwikkeling. Ook helpt het bij het vaststellen en meten van competenties binnen een opleiding, organisatie of sector. Een competentiekader kan variëren afhankelijk van de specifieke context en doelstellingen, en het kan worden aangepast aan de behoeften van een organisatie of beroep. Wil je meer weten over competenties, kijk dan in het boekje Scaffold slotevent.

Waarom moeten we levenslang leren? Na afstuderen zal je specifieke competenties nodig hebben op het werk. Elke werksetting is anders, dus is het ook logisch dat je andere competenties nodig hebt. Ook evolueren competenties doorheen de tijd, denk maar aan nieuwe technologie die op de werkvloer gebruikt wordt. Daarom is het noodzakelijk dat je steeds bereid bent om levenslang competenties aan te leren.

DIGITALE COMPETENTIE

Digitale competenties zijn het geheel van kennis, vaardigheden, attituden, strategieën en bewustzijn die vereist zijn om informatie- en communicatietechnologieën en digitale media te gebruiken (Jobst et al., 2022; Meum et al., 2021). Onderzoek heeft aangetoond dat het bezitten van digitale competenties talrijke voordelen heeft waaronder het efficiënter opnemen van verantwoordelijkheid en het nemen van beslissingen, het gemakkelijker oplossen van problemen, het versterken van een attitude van innovatie en levenslang leren, het optimaliseren van de communicatie, het verbeteren van de samenwerking en de op wetenschap gebaseerde praktijkvoering (Chan et al., 2020; Kennedy & Yaldren, 2017; Terry et al., 2019).

Welk digitaal competentiekader gebruiken we in deze opleiding? Voor deze opleiding digitale vaardigheden niveau 6 gebruiken we het digitaal competentiekader dat je via de volgende link kan vinden: Competentielijst Digitale geletterdheid.pdf.

Om een zicht te krijgen op het volledig digitaal competentiekader, dus voor alle opleidingsniveaus (niveau 4, 5 en 6), verwijzen we naar de “DigiCheckUp”. Dit is een screeningsinstrument dat de digitale vaardigheden van een zorgmedewerker in kaart brengt a.d.h.v. een (korte) zelfbeoordelingsvragenlijst. De zorgmedewerker krijgt een persoonlijk resultaat toegestuurd met daarin een overzicht van de sterke competenties en competenties waar nog aan gewerkt moet worden. Hieraan gekoppeld worden meteen een aantal trainingen gesuggereerd om specifiek die competentie(s) bij te schaven. Je vindt de informatie en het screeningsinstrument via de volgende link