Oplossingen in de strijd tegen desinformatie

Desinformatie herkennen is niet zo eenvoudig als op het eerste zicht lijkt. Het is in de eerste plaats belangrijk om mensen te vormen tot media- en nieuwswijze burgers.
Hiervoor wordt ingezet binnen het onderwijs en via initiatieven zoals mediawijs.be.

Nieuwswijsheid

Onder nieuwswijsheid verstaan we

het geheel aan kennis, vaardigheden en attitudes;
om actief en creatief nieuws en informatie te gebruiken;
en bewust en kritisch te begrijpen;
om te participeren aan onze complexe, veranderende en gemediatiseerde maatschappij.

Welke vaardigheden horen daarbij?

Nieuws en informatie begrijpen
- Observeren: nagaan hoe nieuws en informatie gebruikt en ingezet wordt
- Analyseren: destilleren wat de gevolgen daarvan zijn
- Evalueren: de positieve of negatieve waarde van die gevolgen bepalen en kritisch nadenken over nieuws
- Reflecteren: nadenken over wat je moet aanpassen aan je eigen gedrag, het beleid, ...
Nieuws en informatie gebruiken
- Bedienen: een nieuws- of informatie-item kunnen lezen en begrijpen
- Navigeren: het nodige nieuws en de gewenste informatie kunnen vinden
- Organiseren: nieuws, informatie en de bijhorende media kunnen structureren en opslaan
- Produceren: zelf nieuws en informatie kunnen maken
  
  Patiënten die kritisch omgaan met nieuws en media kunnen voor zelfstandige zorgverleners essentieel zijn in de aanvaarding van het behandelplan.
  Het is cruciaal om enerzijds te voorkomen dat er door een overdreven focus op de onbetrouwbaarheid van nieuws een sfeer van cynisme en wantrouwen ontstaat. Hoewel het benadrukken van kritisch denken belangrijk is, kan het herhaaldelijk waarschuwen voor "nepnieuws" er juist toe leiden dat mensen zich afkeren van reguliere media en onbetrouwbare bronnen gaan raadplegen.
  
  Het doel is om een gezonde balans te vinden. Moedig een kritische houding aan, maar focus op het versterken van nieuwswijsheid. Wanneer patiënten zich competent voelen in het beoordelen van informatie, zullen ze niet alleen betrouwbaardere bronnen vaker raadplegen, maar ook het belang van feitelijke informatie en mediawijsheid inzien. Dit versterkt de vertrouwensband, hun zelfredzaamheid en vermijdt isolement..

Factchecken

Factchecken is het systematisch controleren van beweringen en informatie om te bepalen of ze waar zijn. Dit proces omvat het raadplegen van betrouwbare bronnen en het analyseren van de verstrekte gegevens. Het doel is om misinformatie, desinformatie en valse nieuwsberichten te ontmaskeren.

Het factchecken van berichten helpt maar vaak wordt er achter de feiten aangelopen.
Uit onderzoek blijkt dat feiten ons niet van mening doen veranderen. Door cognitieve biases (analoogbias) vertrouwen we op de eerste beschikbare informatie.

De HALT-methode

De HALT-methode wordt gezien als de meest eenvoudige manier om snel te factchecken

Ho, stop even (wat zie of lees je?)
Analyseer het bericht en de bron. Wie deelt het bericht betrouwbaar of niet?
Lokaliseer andere bronnen en vergelijk berichten.
Traceer de originele context: waar komt het bericht oorspronkelijk vandaan? Kijk de datum na.

Er zijn instanties zoals journalisten en onafhankelijke platformen die nieuws en media voor ons controleren:

Factcheckers in de zorg

Er bestaat ook een factcheck label, International Fact-Checking Network (IFCN), om factcheckers te checken. Dat is het internationale keurmerk voor factchecking.

Prebunking

Prebunking is een strategie die erop gericht is mensen weerbaarder te maken tegen misinformatie door hen te waarschuwen voor de tactieken en desinformatie zelf voordat ze ermee in aanraking komen. Net als een vaccin, "inent" prebunking het publiek tegen toekomstige desinformatie, waardoor het effectiever is dan het achteraf proberen te weerleggen van leugens. De methode helpt mensen misinformatie sneller te herkennen, te bevragen en af te wijzen.
Bij prebunking laat je voor een bericht of filmpje een advertorial afspelen die je waarschuwt voor desinformatie-trucs.

Voorbeelden van prebunking vind je op deze pagina ontwikkeld door Google
https://prebunking.withgoogle.com/nl

_Bron:

_{https://www.mediawijs.be/nl/artikels/wat-nieuwswijsheid}