Sociaal-cultureel werk, maatschappelijk werk en orthopedagogie

Je koos voor een opleiding sociaal-cultureel werk. Maar waar plaats je dit binnen het breed sociaal werk? Waar zit het verschil met maatschappelijk werk en orthopedagogie?
In verschillende organisaties werken vaak maatschappelijk werkers, opvoeders en sociaal-cultureel werkers samen. Hoe plaats je deze profielen dan naast elkaar?
Een eenduidig antwoord is er niet altijd. Maar we proberen toch wat duidelijkheid te brengen in het kluwen van de sociale sector.

Breed werkveld

Algemeen kan je stellen dat we over hetzelfde werkveld spreken: het sociaal werk.
Maar er zijn verschillende invalshoeken.

- De maatschappelijk werker zoekt samen met mensen naar antwoorden op hun individuele problemen om hen zo sterker te maken. Het is een brugfiguur tussen een persoon, diens omgeving en de samenleving;
- De opvoeder of begeleider biedt hulp en ondersteuning aan mensen in hun woon- en leefsituatie of in hun dagbesteding. Hij begeleidt het 'gewone leven' van de mensen op een voor hen aangepaste manier.
- De sociaal-cultureel werker wil banden versterken tussen mensen, groepen en de samenleving. Mensen en groepen stimuleren om te participeren aan cultuur, aan beleid, aan het vorm geven van de maatschappij is een grote uitdaging voor de SCW’er. Ook leerprocessen in gang zetten, sensibiliseren, activeren, …. zit in het DNA van de sociaal-cultureel werker.

Beroepscompetenties
De beroepscompetenties (beroepsspecifieke competenties) van de sociaal-cultureel werker (teamspeler, beleidswerker, doelgroepwerker, samenwerker, coach, projectmatig werker) komen uitgebreid aan bod in deel 3 van dit vak en in praktijk. Zonder er dieper op in te gaan plaatsen we hier toch even de kerntaken en beroepscompetenties van de maatschappelijk werkers en de opvoeders.

→ Dit zijn de kerntaken uit de graduaatsopleiding maatschappelijk werker:
Psychosociale hulpverlening, concrete dienstverlening, informatieve dienstverlening en advies, bemiddeling, onderzoek en rapportage, signalering en beleidsgerichte werking, preventie, coördinatie van zorg en hulpverlening, opleiding en vorming, voorwaardenscheppende taken.

→ En dit zijn de beroepscompetenties van het graduaat orthopedagogie:
(Ortho)(ped)agogisch handelen en begeleiden, organiseren en begeleiden van processen m.b.t. wonen, leren, werken en vrije tijd, samenwerken, (mee)vormgeven aan de processen van de handelingsplanning, ondersteunen en ontwikkelen van netwerken, omgaan met structurele risicofactoren voor de cliëntengroep.

De termen zeggen natuurlijk niet alles. Maar ze geven toch aan dat er fundamenteel andere invalshoeken van waaruit deze drie profielen in het sociale werkveld staan.